Gwiazda, która spadła na dno. Tuż przed śmiercią leczył się… alkoholem
Był dzieckiem szczęścia, które bawiło się skokami narciarskimi. Mając 20 lat, cieszył się z pierwszego medalu olimpijskiego, których w całej karierze zdobył pięć, w tym cztery złote. Zdaniem wielu, w tym Adama Małysza, był najwybitniejszym skoczkiem narciarskim w historii. I przemawiają za tym fakty, bo na skoczniach wygrał absolutnie wszystko, co było do wygrania. Matti Nykaenen przerastał swoich rywali, tak samo, jak życie poza skocznią przerastało Nykaenena. Fin był szczęśliwy, gdy frunął, ale lądowanie w codzienności pełnej alkoholu, wybryków i skandali kończyło się upadkiem.
Jego niebywały talent niósł go z łatwością przez życie, z którym później zaczął się zderzać i nie radził sobie całkowicie. Jego życie po zakończeniu kariery to ciąg nieustannych porażek. Gdyby umiał przenieść na życie tę lotność, mielibyśmy do czynienia z wielkim człowiekiem — mówił po odejściu ledwie 55-letniego Matii Nykanenea Włodzimierz Szaranowicz w rozmowie z TVP Sport.
— Lista jego kłopotów mogła być równie długa, co sukcesów sportowych. Co nie zmienia faktu, że był niepowtarzalnym i wyjątkowo utalentowanym zawodnikiem — żegnał fińskiego arcymistrza skoków Adam Małysz. Nie było tajemnicą, że Fin był człowiekiem o dwóch osobowościach. Z jednej strony uciekający przed mediami, zagubiony w medialnym świecie chłopiec, z drugiej — król nocnego życia, który potrafił usiąść na belce tuż po wyjściu z knajpy. I wygrać.
Było ich dwóch. Matti i Nykaenen
Gdyby znalazł się ktoś, kto, widząc nastoletniego Mattiego Nykaenena stwierdziłby, że ten chłopiec zostanie najwybitniejszym skoczkiem narciarskim w historii tej dyscypliny, zostałby uznany za człowieka — delikatnie mówiąc — o zbyt wybujałej wyobraźni.
Nykaenen był drobnej postury, co powodowało, że wśród rówieśników traktowany był gorzej, niż wysportowani koledzy. Przyszły mistrz olimpijski postanowił się czymś wyróżnić, więc wybrał się na skocznię, gdzie mógł udowodnić swoją odwagę. I ta decyzja okazało się strzałem w dziesiątkę. W wieku 18 lat został po raz pierwszy mistrzem świata, a dwa lata później cieszył ze srebrnego i złotego medalu olimpijskiego
Według Marko Lempinena autora książki “Życie to bal” o Nykaenenie, to właśnie wtedy na dobre zaczęły się problemy. Fiński skoczek zdobył złoty medal na dużej skoczni w Sarajewie, jednak srebrny krążek na skoczni normalnej, został odebrany w kraju jako rozczarowanie. — Myślę, że właśnie wtedy prawdziwy Matti przestał istnieć, a jego miejsce coraz częściej zajmował ktoś inny. Nykanen stał się osobą publiczną, coraz częściej zachowywał się arogancko. Coraz więcej pił i zaczął odgrywać rolę kogoś, kim nigdy nie chciał stać się na trzeźwo. W jego głowie pojawiło się przekonanie, że gwiazdy nie mogą popełniać żadnych błędów. To go niszczyło i w niewłaściwy sposób próbował sobie z tą presją poradzić — oceniał Lempinen
Nykaenen i kobiety
I Nykaenen trwał w tym paradoksie. Zwycięstwa na skoczni przychodziły łatwo i lekko, nawet wtedy, gdy do hotelu wracał nad ranem. Kiedy frunął w powietrzu, był sobą. Można było odnieść wrażenie, że tylko wtedy, przez kilka sekund jest naprawdę szczęśliwy. Gorzej radził sobie jako celebryta. — W kraju, w którym mieszkają cztery miliony ludzi, nagle pojawia się ktoś tak uroczy, łatwo wygrywający i dający poczucie dumy, a jednocześnie bogata dusza artystyczna. On był kimś więcej niż tylko sportowcem. Chciał być postacią spoza obszaru sportu i to było wyzwanie, z którym sobie nie radził — opowiadał Włodzimierz Szaranowicz.
Uzależnienie od alkoholu, skandale, niezliczona ilość związków — tak wyglądała codzienność legendy skoków. Gdy Nykaenaen zauważył, że jego popularność przekłada się na zainteresowanie kobiet, zaczął z tego bez skrupułów korzystać. Fin potrafił zjawić się w mieszkaniu swojego kolegi i zapytać, czy jest u niego jakaś koleżanka, by po chwili być z nią sam na sam w sypialni.
Był sześciokrotnie żonaty. Każdy z jego związków to odrębna historia, każdy był burzliwy i opisywany w prasie. Jednak czwarte małżeństwo Nykaenena z celebrytką Mervi Tapolą (2004-2010) było prawdziwym dramatem. Para ciągnęła się na dno, oboje nadużywali alkoholu, a Nykaenen trafiał trzykrotnie do więzienia. Za pierwszym razem, gdy zaatakował żonę nożem, za drugim, gdy ugodził nożem 59-letniego mężczyznę, za trzecim razem, gdy zranił jednego z klientów pizzerii.
Nykaenen jak gwiazda rocka
Matti Nykaenen żył jak najbardziej zepsuta gwiazda rocka przebrana za skoczka narciarskiego. Nie powinno być więc wielkim zaskoczeniem, że po zakończeniu kariery jedna z wytwórni zaproponowała mu nagranie płyty. — Matti powiedział, że nie ma pojęcia, czy umie śpiewać, bo nigdy nawet nie próbował tego robić, a ja dostałem kilka tygodni, by nagrać wszystkie piosenki. Na szczęście wtedy, na początku lat 90., w Finlandii pojawił się rap, więc Matti po prostu recytował swoje wersy, a ja oraz chórek śpiewaliśmy refren. Plan zakładał, by album po prostu powstał, tymczasem bardzo szybko zdobył status złotej płyty — opowiadał Jussi Niemi, popularny fiński muzyk i producent.
— Większa część widowni najprawdopodobniej czuła wątpliwości. Czy to w ogóle prawda? Czy najlepszy skoczek wszech czasów, ten urwis ze skoczni, który bał się publicznych wystąpień, naprawdę ma zamiar wejść na scenę i po raz pierwszy, całkowicie bez przygotowania, zaśpiewać na żywo? Czy to jakiś żart? — opisywał Lepinen w książce. Jak się później okazało — to nie był żart, a Nykaenen i Niemi współpracowali ze sobą niemal trzydzieści lat, grając rock’n’rolla i żyjąc, jak na gwiazdy rocka przystało
Życzenie się spełniło
Nykaenen ostatni koncert zagrał trzy dni przed swoją śmiercią. Być może wszystko skończyłoby się inaczej, gdyby nie lekceważenie lekarzy i własnego organizmu. Jego trzustka wielokrotnie alarmowała o konieczności zaprzestania picia. Jednak Nykaenen nie trzymał się żadnych poleceń lekarzy i robił — tak jak przez całe życie — to, co uważał za stosowne. Nawet gdy na dwa dni przed śmiercią bolał go brzuch, wymiotował i nie mógł podnieść się z podłogi, zabronił wzywać karetkę i leczył się piwami.
— Obaj powiedzieliśmy, że nie chcielibyśmy opuszczać szpitala jako “warzywa”. Uważaliśmy, że śmierć, która przyjdzie jako światło z czystego nieba, byłaby najlepszą drogą. Mogę powiedzieć, że życzenie Mattiego się spełniło — powiedział Kai Merilae, przyjaciel Nykaenena z zespołu
Matti Nykaenen w swojej karierze czterokrotnie zdobywał złoto igrzysk olimpijskich, pięciokrotnie mistrzostw świata i raz Mistrzostwa Świata w lotach. Cztery razy wygrywał klasyfikację generalną Pucharu Świata, dwa razy Turniej Czterech Skoczni. 46 konkursów Pucharu Świata kończyło się jego zwycięstwem, a w 76 razy stawał na podium. Matti Nykaenen zmarł 4 lutego 2019 r. Bezpośrednią przyczyną śmierci było zapalenie trzustki, które doprowadziło do zapalenia płuc.
