Nawrocki zdecydował! Dalej będą kraść na potęgę

Prezydent Karol Nawrocki zawetował ustawę o świadczeniu usług cyfrowych, która w debacie publicznej była przedstawiana głównie jako narzędzie ochrony dzieci i sposób na zdyscyplinowanie globalnych gigantów technologicznych. W cieniu tych argumentów znalazł się jednak jeszcze jeden, niezwykle istotny wątek – walka z piractwem, zwłaszcza tym dotyczącym transmisji sportowych. Decyzja głowy państwa sprawiła, że to właśnie sport i nadawcy telewizyjni mogą dziś mówić o „rykoszecie”.

Bilans decyzji prezydenta i zawetowana ustawa

Osiem ustaw podpisanych, trzy zawetowane – tak wygląda dotychczasowy bilans legislacyjnych decyzji prezydenta Karola Nawrockiego. Wśród dokumentów, które nie uzyskały jego akceptacji, znalazła się ustawa o świadczeniu usług drogą elektroniczną. Dla nadawców telewizyjnych był to akt prawny wyczekiwany od lat, ponieważ miał wprowadzić w Polsce unijny Akt o usługach cyfrowych (Digital Services Act – DSA).

To właśnie DSA, w zależności od krajowych rozwiązań, daje państwom realne narzędzia do walki z nielegalnym obiegiem treści w internecie. W praktyce oznacza to możliwość szybkiego reagowania na pirackie transmisje sportowe, które generują ogromne straty finansowe dla legalnych nadawców.

„Nie jestem notariuszem rządu”

Prezydent Nawrocki w uzasadnieniu swojej decyzji nie pozostawił wątpliwości co do motywów weta.
– Są granice, których przekraczać nie wolno. Rządzący muszą zrozumieć, że nie jestem ich notariuszem – napisał na oficjalnej stronie internetowej.

Choć przyznał, że ustawa jest potrzebna i ważna, ocenił, iż w zaproponowanym kształcie może naruszać konstytucję i działać przeciwko obywatelom. Jego zdaniem do korzystnych rozwiązań „doklejono przepisy nie do obrony”, które niosą ze sobą ryzyko nadużyć.

Szeroki zakres regulacji

Projekt ustawy obejmował bardzo szeroki katalog zagadnień. Z jednej strony miał chronić dzieci przed patologicznymi treściami w internecie, z drugiej – umożliwić skuteczniejszą kontrolę nad platformami takimi jak Facebook, Google czy TikTok. Przewidywał możliwość monitorowania i wyłączania treści nieodpowiednich, ale także reagowania w sytuacjach naruszenia praw autorskich.

To właśnie w tym ostatnim obszarze kluczowe znaczenie miała ustawa dla nadawców sportowych. Chodziło o szybkie blokowanie stron oferujących nielegalne transmisje meczów i wydarzeń sportowych, które są coraz większym problemem w całej Europie, również w Polsce.

Piractwo znów rośnie

Po okresie względnej stabilizacji rynek pirackich transmisji w 2025 roku ponownie zaczął się rozrastać. Nadawcy w Polsce potwierdzają, że skala zjawiska jest coraz większa.
– Rocznie odnotowujemy setki nielegalnych transmisji wydarzeń sportowych, do których Telewizja Polsat posiada prawa. Łącznie czterech największych nadawców rejestruje ponad osiem tysięcy takich przypadków rocznie – przekazało biuro prasowe Cyfrowego Polsatu.

Spór o kompetencje i „Ministerstwo Prawdy”

Jednym z najbardziej kontrowersyjnych zapisów ustawy była możliwość blokowania określonych treści w internecie na podstawie decyzji administracyjnej. Kompetencje w tym zakresie miały otrzymać m.in. Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji oraz Urząd Komunikacji Elektronicznej. W praktyce oznaczałoby to, że dostawcy internetu musieliby blokować wskazane treści lub strony.

To właśnie ten mechanizm wzbudził największy sprzeciw prezydenta. Jego zdaniem oddawał on zbyt dużą władzę urzędnikom podległym rządowi, zamiast niezależnym sądom.
– Sytuacja, w której o tym, co wolno w internecie, decyduje urzędnik podległy rządowi, przypomina konstrukcję Ministerstwa Prawdy z powieści „Rok 1984” George’a Orwella – argumentował Nawrocki.

Nadawcy: to nie cenzura

Prawnicy reprezentujący nadawców telewizyjnych odpierają zarzuty o cenzurę. Podkreślają, że ustawa dotyczyła wyłącznie zamkniętego katalogu czynów już dziś uznawanych za przestępstwa.
– Nie chodzi o ograniczanie wolności słowa, lecz o możliwość szybkiej reakcji na ewidentne naruszenia prawa – tłumaczyła Ewa Wzięch z działu prawnego Canal+.

W przypadku pirackich transmisji mechanizm byłby prosty: strona udostępniająca nielegalny stream trafiałaby do rejestru stron blokowanych, podobnie jak ma to miejsce w przypadku nielicencjonowanych bukmacherów. Kluczowa jest tu szybkość – mecz trwa około dwóch godzin, a jeśli nielegalne źródło nie zostanie wyłączone w ciągu kilkudziesięciu minut, straty dla nadawcy są już nieodwracalne.

Sport w jednym worku z innymi problemami

Z perspektywy nadawców sportowych kwestia piractwa jest zero-jedynkowa: albo ktoś ma prawa do transmisji, albo je łamie. Problem w tym, że projekt ustawy wrzucał ten mechanizm do jednego worka z innymi, znacznie bardziej niejednoznacznymi zagadnieniami – jak obrażanie w sieci, nękanie czy kontrowersyjne wypowiedzi w mediach społecznościowych. To właśnie te obszary budziły obawy o możliwe nadużycia i arbitralność decyzji.

Polska w ogonie Europy

Mechanizmy szybkiego blokowania nielegalnych transmisji działają już m.in. we Włoszech, Hiszpanii, Portugalii czy Grecji. We Włoszech nakaz blokady potrafi zostać wydany nawet w 30 minut. W Polsce nadawcy są dziś w dużej mierze zdani sami na siebie, zwłaszcza gdy pirackie serwery znajdują się w egzotycznych lokalizacjach poza UE.

Tymczasem termin wdrożenia unijnego DSA minął w lutym 2024 roku, a Polska pozostaje jednym z ostatnich państw członkowskich bez odpowiednich regulacji. Z tego powodu Komisja Europejska wszczęła wobec naszego kraju formalne postępowanie.

Co dalej?

Prezydent zapowiedział, że nowy, poprawiony projekt ustawy może powstać szybko.
– W ciągu miesiąca możemy przygotować uczciwy projekt, a w dwa miesiące uchwalić ustawę, która będzie chronić dzieci i respektować konstytucję – zapowiedział.

W realiach polskiego procesu legislacyjnego są to jednak bardzo optymistyczne założenia. Do tego czasu nadawcy sportowi muszą radzić sobie z piractwem bez narzędzi, które w wielu krajach Europy już dawno stały się standardem.